De mediacrisis die sinds de aankondiging in november 2008 van een reeks naakte ontslagen erg zichtbaar is en onderwerp van discussie, heeft opnieuw de aandacht gevestigd op een aantal slepende problemen vooral bij de geschreven pers: het wankelende businessmodel, de rol en positie van de journalist, de relatie tussen redactie en marketing…
Binnen dit onderzoeksproject wordt aan de hand van een aantal deelonderzoeken getracht deze elementen nader te analyseren in de hoop bij te dragen tot een meer constructief en kritisch debat over de toekomst van (vooral de gedrukte) media en de journalistiek.
Concrete projecten hierbinnen:
Cultuur als glijmiddel voor de media-economie: de impact van promotionele premiums op de Vlaamse perssector
In een krappe publieks- en advertentiemarkt en in een voortdurende evenwichtsoefening tussen ruilwaarde en gebruikswaarde zoeken print media naar alternatieve inkomsten. In de afgelopen jaren hebben zij zich steeds meer gericht op de marketingtechniek van de premiums: een goed of dienst wordt gratis of voor een kleine meerwaarde bij het blad aangeboden ((Belch & Belch, 2004). Critici betreuren deze evolutie omdat ze leidt tot de verdere vermarkting van zowel cultuurgoederen (als glijmiddel voor de krant) als de gedrukte media (als glijmiddel voor consumptiegoederen) (Van den Bulck, 2009). Bovendien zouden zij de verstrengeling tussen redactie en marketingafdeling nog versterken. Voorstaanders - vooral binnen de media - wijzen op de positieve impact van premiums op het merkimago, op de verhoogde verkoop op korte en lange termijn en op de verbetering van het culturele kapitaal van de lezers via de consumptie van de culturele premiums.
Dit onderzoek tracht een en ander te testen. Hiertoe werd enerzijds een online enquête opgezet die peilt naar het gebruik en de impact van premiums bij het Vlaamse lezerspubliek. Naast algemene vragen in relatie tot premiums, werd heel in het bijzonder gepeild naar de impact van de Verhulst-actie van Humo in 2008. In totaal werd deze enquête meer dan 1000 keer ingevuld, waarna de data statistisch werden verwerkt.. Daarnaast werden interviews afgenomen met de redactie- en marketingverantwoordelijken bij een reeks Vlaamse kranten en bladen. De resultaten worden uitgebracht eind september 2009.
Publicaties:
Van den Bulck, H. (2009) ‘Media tussen cultuur en commercie: Trends in de Vlaamse media anno 2009’, pp. 13-26 in Indymedia.be (ed) Crisis in de Media. Berchem: EPO.
Van den Bulck, H.; Tambuyzer, S. & Ackx, S. (2009) Cultuur als glijmiddel voor de media-economie: de impact van promotionele premiums op de Vlaamse perssector Antwerpen: Media, Policy & Culture (eind september 2009)
Cultuurjournalistiek: kind van de mediarekening? Diachronisch onderzoek naar cultuurjournalistiek in Vlaanderen.
Een sector binnen de journalistiek die erg lijkt getroffen door recente evoluties in de media-economie is de cultuurjournalistiek. Critici stellen dat onder druk van de neoliberale selectiecriteria de cultuurjournalistiek in Vlaanderen doorheen de jaren erg is verarmd: minder ruime en aandacht voor cultuur an sich; minder ruimte voor alternatieve cultuuruitingen; herdefinitie van cultuur tot die evenementen die een groot publiek aanspreken; snoeien in het aantal cultuurredacteuren… (Hillaert, 2009). Veel van deze beweringen zijn echter moeilijk te staven door een gebrek aan wetenschappelijk onderbouwde data.
In dit onderzoek wordt gestart van een historisch vergelijkende inhoudsanalyse van cultuurpagina’s van een selectie van Vlaamse kranten, bladen en zenders: hoe is het aanbod kwantitatief en kwalitatief geëvolueerd doorheen de tijd? Zijn er enkele duidelijke trends waar te nemen doorheen de tijd? Deze data worden getoetst aan interviews met journalisten, eindverantwoordelijken en experten. (resultaten verwacht eind 2010)
Promotor: Hilde Van den Bulck
Onderzoekers: (Stef Ackx), Sil Tambuyzer